İnternet, kendi yönetimi olan on binlerce ağdan oluşur: internet servis sağlayıcıları, mobil operatörler, bulut şirketleri, üniversiteler. Her biri bir otonom sistemdir (AS). Bu ağların birbirine “şu adreslere benim üzerimden ulaşabilirsin” demesini sağlayan protokol BGP’dir (Border Gateway Protocol).
Duyurular ve AS yolu
Her AS, kaynağı olduğu IP bloklarını (öneklerini) komşularına duyurur. Örneğin ODTÜ (AS1967), 144.122.0.0/16 önekini duyurur. Komşular bu duyuruyu kendi numaralarını başa ekleyerek kendi komşularına iletir. Sonuçta dünyanın öbür ucundaki bir yönlendirici şuna benzer bir kayıt görür:
144.122.0.0/16 AS-yolu: 64500 64501 1967
Yani: iki transit ağdan geçerek ODTÜ’ye (AS1967) ulaşılır (buradaki transit ağlar RFC 5398’deki dokümantasyon numaralarıdır). Yoldaki son AS her zaman kaynaktır. Bir önekin kim tarafından duyurulduğunu BGP önek sorgulama aracıyla görebilirsiniz.
Transit ve eşleşme (peering)
- Transit: Bir ağ, başka bir ağa para ödeyerek internetin geri kalanına erişim satın alır.
- Eşleşme (peering): İki ağ yalnızca kendi müşterilerinin trafiğini, çoğu zaman ücretsiz olarak, doğrudan değiş tokuş eder. Bu genellikle internet değişim noktalarında (IXP) ya da iki ağ arasındaki özel bağlantılarda olur.
Yönlendiriciler bir hedefe birden fazla yol bildiğinde en kısa AS yolunu ya da ağın kendi politikasının tercih ettiği yolu seçer; en spesifik (en uzun) önek her zaman önceliklidir.
Rota sızıntıları ve ele geçirmeler
BGP güvene dayanır: bir ağ, başkasına ait bir öneki yanlışlıkla ya da kasıtlı olarak duyurursa trafik ona akabilir. Tarihte birçok büyük kesinti böyle yaşandı. İki koruma katmanı vardır:
- IRR filtreleri: Ağlar, müşterilerinin hangi önekleri duyurabileceğini kayıt veritabanlarından (RIPE IRR gibi) öğrenip filtreler.
- RPKI: Adres bloğunun sahibi, hangi AS’in bloğu duyurabileceğini imzalı bir ROA ile yayımlar. Rota kaynağı doğrulaması (ROV) yapan ağlar buna uymayan duyuruları reddeder. Bir rotanın durumunu RPKI doğrulama aracıyla görebilirsiniz.
Türk ağları RPKI’yi geniş ölçüde benimsemiş durumda: kendi verilerimize göre Türkiye’de kayıtlı ağların duyurduğu 16.783 rotanın yaklaşık %98,4’ü RPKI’ye göre geçerli (Kasım 2026); ayrıntılar Rakamlarla Türkiye sayfasında.
Kendi ağınız
Ev kullanıcısı olarak BGP’yi doğrudan görmezsiniz; ama bağlantınızın hangi önek ve hangi AS üzerinden duyurulduğunu ana sayfadaki konsolda ve ASN sorgulama sayfasında görebilirsiniz.